Szkoła Podstawowa nr 7
im. Leona Kruczkowskiego w Olsztynie

Dzwonki

1. 08:00 - 08:45
2. 08:55 - 09:40
3. 09:50 - 10:35
4. 10:45 - 11:30
5. 11:45 - 12:30
6. 12:45 - 13:30
7. 13:40 - 14:25
8. 14:35 - 15:20
9. 15:25 - 16.10

stat4u

NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE WADY WYMOWY

Liczba dzieci z wadami wymowy z roku na rok rośnie. O wadzie wymowy mówimy wtedy, gdy wymowa odbiega od normy fonetycznej ogólnie przyjętej w danym języku, począwszy od drobnych nieprawidłowości w realizacji poszczególnych głosek, aż po ciężkie wady utrudniające kontakt z otoczeniem. Wady wymowy należy odróżnić od nieukończonego rozwoju mowy (np. dziecko pięcioletnie ma prawo nie wymawiać głoski r i zastępować ją łatwiejszą głoską l).

Najczęściej stwierdzanym rodzajem wad wymowy jest dyslalia, polegająca na niemożności prawidłowego wymawiania dźwięków (głosek). Nieprawidłowość w realizacji może dotyczyć jednej, wielu, a nawet kilkunastu głosek. Zaburzenia dźwiękowej strony języka przejawiają się zwykle deformacją (dyslalia właściwa), w wyniku czego powstają dźwięki nie należące do zasobu głosek języka polskiego.

W obrębie dyslalii najczęściej spotykamy się z wadami takimi jak:

* SYGMATYZM (SEPLENIENIE) polegające na nieprawidłowej artykulacji głosek szeregu syczącego (s, z, c, dz), szumiącego (sz, ż, cz, dż) i ciszącego (ś, ź, ć, dź). Sygmatyzm jest najczęściej występującym zaburzeniem artykulacji u dzieci. Sygmatyzm może przybrać różne formy. Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżniamy:

  • mogisygmatyzm (polega na opuszczaniu dźwięku lub dźwięków);
  • parasygmatyzm (polega na zastępowaniu głosek trudniejszych łatwiejszymi);
  • sygmatyzm właściwy (polega na deformowaniu głosek). Do najczęstszych deformacji należą:
    • sygmatyzm międzyzębowy – w czasie wymowy głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż, język wsuwa się między zęby;
    • sygmatyzm boczny – w czasie wymowy głosek głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż język ułożony jest niesymetrycznie i szczelina nie tworzy się wzdłuż linii środkowej języka, lecz z boku. Dźwiękom towarzyszy charakterystyczne nieprzyjemne dla ucha brzmienie;
    • sygmatyzm wargowy – podczas artykulacji głosek dentalizowanych szczelina tworzy się między wargami przy biernym ułożeniu języka;
    • sygmatyzm wargowo-zębowy – charakteryzuje się tworzeniem bardzo wąskiej szczeliny między dolną wargą a górnymi siekaczami (jak przy artykulacji głosek: w, f). Język jest bierny i nie bierze udziału w artykulacji;
    • sygmatyzm przyzębowy – charakteryzuje się nieprawidłową artykulacją głosek dentalizowanych wskutek płaskiego ułożenia przodu języka, który zbyt mocno przylega do wewnętrznej strony siekaczy. Podczas artykulacji nie tworzy się rowek, powietrze wychodzi szerokim strumieniem. Brzmienie głosek jest przytępione.

* ROTACYZM – polega na zaburzonej artykulacji głoski r. Główną przyczyną rerania jest niedostateczna sprawność ruchowa języka. Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżniamy:

  • mogirotacyzm (polega na upuszczaniu głoski r);
  • pararotacyzm (polega na zastępowaniu głoski r innymi głoskami, np. l, rzadziej j. Pararotacyzm może utrudniać porozumiewanie się, ponieważ powoduje powstawanie homonimów: lak zamiast rak; bój, ból zamiast bór;
  • rotacyzm właściwy (polega na tworzeniu zamiast głoski r dźwięku nie występującego w systemie fonetycznym języka polskiego) . Do najczęstszych deformacji należą:
    • rotacyzm języczkowy – (tzw. r francuskie) język pozostaje bierny, a artykulacja polega na wibracji języczka przy uniesionym podniebieniu miękkim;
    • rotacyzm międzyzębowy – przy artykulacji czubek języka wsunięty jest między zęby;
    • rotacyzm podniebienny – polega na zbliżeniu do podniebienia miękkiego tylnej części języka; wibruje całe podniebienie miękkie, a powstały dźwięk przypomina y;
    • reranie niepełne – miejsce artykulacji jest prawidłowe, ale czubek języka wykonuje tylko jedno uderzenie (niemożliwe jest wykonanie przedłużonej artykulacji o 2-3 uderzenia). Dźwięk ma charakterystyczne tępe brzmienie.

LAMBDACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski l.

KAPPACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski k.

GAMMACYZM – polega na nieprawidłowej artykulacji głoski g.

MOWA BEZDŹWIĘCZNA – to rodzaj dyslalii polegający na braku realizacji spółgłosek dźwięcznych i zastępowaniu ich odpowiednikami bezdźwięcznymi. Wymowa bezdźwięczna dotyczy głosek będących w opozycji dźwięczna-bezdźwięczna (np. b-p, g-k, w-f, z-s, ż-sz, ź-ś, dź-ć, dż-cz, dz-c]. Wymowie bezdźwięcznej zwykle towarzyszy cichy monotonny głos. Wada ta znajduje odzwierciedlenie w czytaniu i pisaniu.

NOSOWANIE (rynolalia) – to zaburzenie artykulacji oraz zaburzenie barwy głosu. Głoski wymawiane są z nieprawidłowym poszumem nosowym.

JĄKANIE – to zaburzenie płynności mowy polegające na powtarzaniu pojedynczych głosek, sylab, słów albo nawet części zdań, przeciąganiu głosek, blokowaniu. Jąkanie u dziecka to bardzo często źródło napięć, które może się pogłębiać przy braku zrozumienia ze strony otoczenia i pomocy ze strony życzliwych osób.